Tochmarc Emire

[from Rawlinson B 512, fo. 117a1–118a2]

The Wooing of Emer

Unknown

Edited by Kuno Meyer


Saga. There are no navigable sections in this document (G301021A, 4500 words)
This is the entire document

 

Corpus of
Electronic
Texts

at University
College Cork


Leabhar na hUidre: p 121a-127b (Dublin, Royal Irish Academy). 2 hands: Main, LU 10113-10250 middle, Interpolator, LU 10250-10556; this part contains lacunae and a gap between 124/5 and 125/6.Stowe D IV 2: f 74Ra-78Vb (Dublin, Royal Irish Academy). Complete; written at Frankford, King's County, possibly around 1300.Rawlinson 512: f 117Ra-118Rb; first part missing (Oxford, Bodleian Library). 15th century, contains second half of tale and Verba Scathaige.Book of Fermoy 23 E 29: p 207a-212b (Dublin, Royal Irish Academy). Fragment, beginning illegible, gap within, end wanting; derived from LU.Egerton 92=Fermoy: f 24Ra-25Vb. (London, British Library). Fragment; derived from LU, written around 1453.Harleian 5280: f 27R-35Rb (London, British Library). Complete; written by Gilla Riabhach mac Tuathail O'Clery.23 N 10 (formerly Betham 145): p 21-24; 113-124; 11-12; 25-26; 125-128. (Dublin, Royal Irish Academy).Book of Leinster, f 20a46 ff (Trinity College Dublin).
p.442

Tochmarc Emire

[1] Do folio 117a1 asselbhthea dine cecha cethræ for seilb Beil. Bel-dine iarom .i. belltine. Co Brón Trogin .i. taiti fogmuir .i. is and dobroni trogan fua torthib. Trogan diu ainm do thalam.

[5] Adfiadatar iarom an(a) ingena dona brugadaib int oclæch dodanaicc issin carpat sainemail. Adfiadatar side do Forgall Monach cechidepirt ind ingen friss.

‘Fir’, or Forgall. ‘Ind riastardai o Emain Machæ. Do tanaicc do accallaim Eimere ⁊ rochar ind ingen. Is aire cot-nacalt.
10] Ni ba cobair dó. Doroirbiur-sa conamanairceba’, ol se.

Is de iarom dolluid Forgall Manach dochom n-Emnai Machæ isnahib Gallecuscaib amail bitis techta ríg Gall do accallaim Concabuir co n-imchomarc do di orduisib ⁊ fin Gall.

[15] Ferthai failti fris. Triar al-lin. Ho rolaa a muintir as dia p.444 tres la, molta Cuculaind ⁊ eirrid hUlad fiadai. Asbeir-som dona ba fir ⁊ ba hamrai, acht namma dana da rissed Cuculaind Domnall Mildemail ar Alpi, ropad amra de. Sech ba do fachairt-sam son, ar nicontissed aridisse. Cotsela Forgall, ho arraill [20] for Coinculaind ani ba haccobor leiss.

Luid cammæ Cuculaind iarom ⁊ Loegaire Buadach ⁊ Conchabur. Is hed luide Cuculaind dar Bregai ar adall na hingine. Adgladasdar Emir oc techt inna noi. Tingell cach di alaili a genass co comristaís.

[25] Ho roancatar Domnall, forcéta leiss aill for licc dercain, foseted cetharbolcc. Noclistis fuiri iarom, napdar duba na glassa a fond MS folio 117a2 . Aill for slig frisndringtíss, conclistíss for a rind, na ferad for a fonnib.

Caraiss Coinchulaind iarom ingen Domnaill. Dornoll [30] Olldornai a hainm. Batir morai a gluine. A sala reme, a traigthi ina diaid. Ba hetig a delb. Atoop Cuculaind. Tindgellaid sí a degdigail fair.

Asmbert Domnall iarom nadmbai foisitiu forcoitil Conculaind conrissed Scathaig boi fri hAlpai anair. Nalotar dana a [35] triur .i. CuculaindConchabur ríi Emna ⁊ Loigairi Buadag tar Alpi.

Is and daadbas dóib Emain Machæ ar a suil. Ni rucait Conchabur ⁊ Loigairi sech sodin. Luid Cuculaind dia daim huadaib. Ninderba, ni gat ni de, air batair erdrach a cumachtai [40] na hingine. Fofer erchoad dosam, coscar a muinter friss. O dochoid tar Alpi, ba bronach do díth a coiceli. Anais dana desuidiu o roairigestar.

Fochairt iarom allaili m-beasti n-uathmair amail leoman, dudfich ⁊ nad dingne erchoad do. ⁊ missimbert na maccrada [45] conidtibset. Die cetharmad lai scarais an beist fris.

Focairt iarom for tech n-and i nglind. Is and foranicc ingin. Adatngladastar. Ferais failti friss. Asbert-som can bai dia aithgne. Asbert si batir comaltai díb línaib la hUlbecan Saxa, ‘dia m-bamar matau lais oc foglaim bindiussa’, ol sí.

[50] Imarnic dono fri oclaich n-aile. Ferais ind falti fris cetna. Is eside inchoisecht eulas do darsa mag n-dobuil bái ar a chind. Leth in moige noseccdis doine de. Al-leth allaill co-taocbad for ind feur. Birt roth leiss ond oclaich, araressed amail an roth sin tar leth in maigi, arna rosecce(a)th. Dobert [55] dono uball do, araliad di lar amail noliad ind uball sin. Cotela samlaid tarsa mag fortanaic ar a chind iarsuidiu.

Asbert fris bui glend mar ar a chind. Oentset coel tairiss, noch ba si a chonair do thig Scathchai. Tar ard lecde n-uathmar son dana.

[60] Luid dono in set sinnisin. Luidea don daun. Bi in chomlaid co n-eu a slige coluid trea.

Luid hUathach ingen Scathchai ar a chend. Danecachae. Ninacaldastar ar meit dombert toil di an delb. Tafaisig cammaibh ⁊ molsi fria madair.

[65] ‘Ruttolnastair in fer’, ol a mathair. ‘Tafeid im' tolc-sai ⁊ foid leiss d'adaich.’

‘Ni scith limb-sai indní sin.’

Tonimthirend ind ingen co n-uisciu ⁊ biud. Ferais esomni fris fo deilb cobari. Craitsiusa conbobig am-mer. Eigis ind [70] ingen. Faraith son in dunchare huli coteracht an trenfer do p.448 .i. Cochor Crufe. Araselid-side ⁊ Cuchulaind ⁊ fichi in trenfer.

Ba brónach in ben Scathach desuidiu co n-epert-seom frie nungeabad mamu ind fir duscer. Dobert iarom ind ingen [75] comarli do Coinchulaind dia tress lau, ma bu denam læchthachtai dolluid, arateissed dochom Scathchai magen a m-bui oc forcetal a da mac .i. Cuar ⁊ Cet ar in corad ich n-erred isind ibardoss mor i m-boi si, ⁊ si foen and, conidfurmud eter a da cich cona chlaideb contardaud a trí indrosc do .i. a [80] forcetal cin díchell ⁊ a hernaidm-si co n-icc a tindscrae ⁊ epert ind neich aritmbui, ar ba faith si dana.

Dognith samlaid huile.

Is hi ind inbaid si tra boi-som la Scathaig ⁊ a munterus hUathchæ a hingine, is and dolluid alaili óclaich amrai bai la [85] Mumain, Lugaid Noes mac Alamaicc, ind rí, doluid aniar ⁊ da airrig deacc leiss di airrigaib Muman do thochmarc da ingin deacc Corpri Niodfer. Arnassa side remib huile. Init-chuala-som Forgall Monach, faruim do Themair. Arnaiss a ingin dond rig ⁊ da ingin deacc in dá brugaid deac olchenæ.

[90] Dutheitt ind ri don banḟeiss a dochumb. Intan m-bretha Emer co Lugdaich dochum in chetaich i m-boi do suidiu for a laím, gabaid si a da n-gruaid ⁊ dosmbeir for fir a einich ⁊ addamair do bad Cuculaind charais. Nislamair ind rí iarom ⁊ scartha de. [95] Boi cath for Scathaig isind aimsir sin dono fri tuathu eile form-ba banflaith Aiffe. ⁊ conrecht la Scathaig Cuculaind ⁊ dobreth deog suaín do riam, arna teissed isin cath, ar nach rissed ni and. Ar choimainchi dognith. Dufochtrastar didiu p.450 ellam inte Cuculaind. A mba mithissi cetheora n-uar MS folio 118a1 [100] fichet do neuch aili den dig suain hi cotlud, ba hoenuair do-som.

Luid iarom la da mac Scathchai ar cend tri mac Ilsuanach .i. Cuar, Cet, Cruffe, tri milith Aiffe. Arusainic-side a oinar a triur. [105] Luid didiu arabarach a thriur chetna ar chend tri mac Eissæ Enchende .i. Ciri ⁊ Biri ⁊ Bailcne, tri milith aili Aiffe. Focherded didiu Scathach osnaid cech lái ⁊ ní fedeth cid nom-bith, co m-bo hiaram nothegedsom forsan tsét. Aill on, ba boith can tris fer la a macsi frisna triru; aill, ba homan Aiffe [110] odeu banfendith ba handsom bái isin bith.

Luid Cuculaind iarom ar chenn Aiffe ⁊ iarmifoacht cid ba moam sercc lea riam. Asbert Scathach: ‘Is ed is moo serc la hAiffe .i. a hara ⁊ a da hech carpait.’ [115] Fersat iarom cuimleng forsan tsét, Cuculaind ⁊ Aiffe. Dochumbai iarom a arm ar Choinculaind conna ba sia dorn a chlaideb. Is ann asbert Cuculaind: ‘Aill amæ!’ ol se. ‘Dorochair aræ Aiffe ⁊ a da ech carpait fon n-glend, conid aptha huile.’ [120] Decid Aiffi lasodain. Fosdichet Cuculaind. Lasodain gabthas foa cich, dosmbert tarsna amail aires, contulid co a sluagu fadeisin. Aconrodasta(i)r a beim fria talmain. ‘Anmain a n-anmain!’ ol si. ‘Mo thri indrosc dam-sa!’ ol se. [125] ‘Rotbiat.’ ‘It he mo thri indroscc. Giallnai do Scathaig cin nach frith-orcain, muinterus dana frimsa d'adaich ar belaib do daunaith fein, coruice mac dam.’ Atmur samlaid, ⁊ dognith huile. [130] folio 118a2 Asbert si iarom bá torrach. Asbert dana is mac noberath ⁊ arataised dochum n-hErend in mac dia secht m-bliadan. ⁊ fuacaib ainm do.

Atonintoi iarom. Teit aitherrach. Tofornic sentainde caich p.452 tuathchaich ar a chind forsint set. Asbert fris ar ferchaire [135] arna beith ar a chind. Nacha boi dochoissed isind all moro. Tolleicc sís dint set ⁊ giuil a ladair aire namma. A n-doluid si huaise, fornessa a orddain arancorath foan alld. Focherd iarom ich n-erreth de súas afrithissi ⁊ benaith a cend dissi. Ba si indsin mathair ind erred dedenaich docher leis-seom .i. [140] Eiss Enchend.

Lotar iarom int sluaig la Scathaig dua críchaib ⁊ anaiss denass taidslantai hi foss. ⁊ asmbert si friss indni aridmbui iar tichtain hErend co n-epert si indni Scathach: Aritossa ollgabad ⁊ rl. atá isind libar.

[145] anic-som iarom dochomb n-hErend ⁊ tuarnic tain bo Cuailngi. Luid iarom amail dorairngert du Luglochtaib Loga do dun Forgaill Manaig. Focherd bedg dar na tri lisu ⁊ bi tri beimmennai isinn lis, cotorchair ochtar cach beimme ⁊ anacht [150] fer h(i)medon nonbair, Scibor ⁊ Ibor ⁊ Catt, tri derbrathri inna hingine. ⁊ dobert ind ingin .i. Emer cona comaltai cona n-dib n-erib di ór. ⁊ fuscerd bedg tarsan treduai aitherrach cona dib n-ingenaib. ⁊ rochomallustar na gníma sin hule do-rairngert dii, ⁊ dolluidh co m-boi ind-Emain Machæ.