Mairg mheallas muirn an tsaoghail

Mairg mheallas muirn an tsaoghail

GOFFRAIDH FIONN Ó DÁLAIGH cct.

    1]  Mairg mheallas muirn an tsaoghail
    2]  gearr bhíos buaidh a mhóraonaigh;
    3]  mairg nach rochaomhain é air
    4]  re ré an drochshaoghail deacraigh.

    5]  Flaitheamhnas mór ar mhuirn mbig,
    6]  beatha shíor ar sheal ngairid,
    7]  tréigean Dé is diombuaidh an dáil
    8]  ar ré ndiombuain an domhnáin.

    9]  Sógh na sochraide neamhdha
  10]  a-tá thuas mun dtighearna,
  11]  gach sódh fa nimh seacha sain
  12]  is beatha fhir i n-uamhaidh.

  13]  A dhaoine dá ndáiltear rath
  14]  leis nach beag méad a meadhrach
  15]  bhar sódh is uime as lor libh
  16]  gan sódh as uille d'fhaicsin.

  17]  Dá dhearbhadh sin ag so sgéal
  18]  bheanas ris do réir fíréan
  19]  —sgéal é ónab iontúir neamh—
  20]  gidh bé sgriobtúir ór sgaoileadh.

  21]  Bean torrach ag tuar broide
  22]  do bhí i bpríosún peannaide;
  23]  bearar do chead Dé na ndúl
  24]  lé leanabh beag san bhríosún.

  25]  Ar n-a bhreith do bhí an macámh
  26]  ag fás mar gach bhfochlacán
  27]  dá fhiadhnaibh mar budh eadh dhún
  28]  seal do bhliadhnaibh i mbríosún.

  29]  An inghean d'fhagháil bhroide
  30]  meanma an leinbh níor lughai-de
  31]  's í dá réir gé do bhaoi i mbraid
  32]  mar mhnaoi gan phéin gan pheannaid.

  33]  Do shoillse an laoi níor léir dhóibh
  34]  achd a bhfaicdís—fáth dobróin—
  35]  do dhruim iodhan an achaidh
  36]  tré ionadh thuill tarathair.

  37]  Mun n-orchra níor bh'ionann dál
  38]  dá mháthair is don mhacámh;
  39]  do athruigh dealbh dá dreich ghil
  40]  is an leanbh ag breith bhisigh.

  41]  An leanbh dá oileamhain ann
  42]  do b' fheirr-de aige a fhulang;
  43]  níor léir don bharrthais óg úr
  44]  narbh fhód Parrthais an príosún.

  45]  Sei-sean ag breith ruag reabhraidh
  46]  si-se ag dul ar doimheanmain,
  47]  mairg thrá nach tiobhradh dá aoidh
  48]  ionramh na mná is a macaoimh.

  49]  Ar bhfaicsin déar re dreich ngil
  50]  ráidhis an leanbh lá éigin
  51]  "ó tharla a fhuigheall ar m'óidh
  52]  cluineam damhna do dhobróin."

  53]  "Neimhiongnadh gé do-neinn maoith"
  54]  ar si-se "a leinibh lánbhaoith
  55]  "is rian chumhang nar dhleacht dún
  56]  teacht d'fhulang pian i bpríosún."

  57]  "An bhfuil" ar sé "sódh eile
  58]  as aoibhne ná ar n-inmhei-ne
  59]  nó an bhfuil ní as soillse ná so
  60]  ó do-ní an toirse throm-so.

  61]  "Dar linn" ar an leanabh óg
  62]  "gé taoi brónach, a bhean-ód,
  63]  is léir dhúin ar ndíol soillse;
  64]  ná bíodh ar th'úidh athtoirse."

  65]  "A n-abra ní hiongnadh dheit,"
  66]  ar an inghean "a óigmhic
  67]  dáigh treibhe an teagh do thaghais,
  68]  treabh eile ní fhacadhais.

  69]  "Dá bhfaictheá a bhfacaidh mei-se
  70]  re dteacht don toigh dhoirchei-se
  71]  do bhiadh doimheanma ort ann
  72]  id phort oileamhna, a anam."

  73]  "Ós agad-sa as fhearr a dhearbh,
  74]  a inghean" ar an t-óigleanbh
  75]  "ná ceil foirn fionnachtain de
  76]  do mhoirn d'iomarcaidh oirn-ne."

  77]  "Loise an tsaoghail mhóir-se a-muigh
  78]  is eadh tháirreas ó thosuigh;
  79]  mé i dtigh dhorcha 'n-a dheaghaidh,
  80]  a fhir chomtha, is cinneamhain."

  81]  Le cleachtadh deacrachta dhe
  82]  's nach fuair se sodh budh aoibhne
  83]  níor cheis a ghruadh ghríosúr ghlan
  84]  ar an bpríosún bhfuair bhfalamh.

  85]  Baramhail do-bhearthar dún:
  86]  an dream do bhaoi san bhríosún
  87]  lucht an bheatha ché an cúpla
  88]  a ré is beatha bhríosúnta.

  89]  Ag féachain meadhrach Mic Dé
  90]  flaitheas aga bhfuil buainré,
  91]  cúis bhróin beatha gach dúnaidh
  92]  slóigh an bheatha is bríosúnaigh.

  93]  A-tá idir neamh na naoi ngrádh
  94]  is aoibhneas talmhan thonnbhán
  95]  a mbí idir uaimh dhorcha dhuibh
  96]  agus tolcha i n-uair aonaigh.

  97]  Drumchla áluinn gach achaidh
  98]  is grian tre tholl tarathair
  99]  gach teaghadh gréine do-gheibh
100]  ag féaghadh réime an ríchidh.

101]  Ní bhí an tsoillse-se an tsaoghail
102]  seach múr nimhe nuabhraonaigh
103]  —taobh re a dáil is doibheas damh—
104]  acht mar shoiléas cláir comhladh.

105]  Fearr í ina loise as lugha
106]  aoibhneas ris nach ionchora
107]  ní buaininmhe an mhoirn-se a-muigh
108]  tuairim-ne an soillse suthain.

109]  Tuarasgbháil teaghlaigh nimhe
110]  's an bhrogha aird ainglidhe,
111]  go dtí an bráth agus bheith ris,
112]  ní reich re cách í d'aithris.

113]  Maith na cruinne ar chumas damh
114]  agus neamh éanuair d'fhéaghadh
115]  do leigfeadh mé an mhaith-sin uaim
116]  gan é d'fhaicsin an athuair.

117]  An talamh go n-a dtig de
118]  do thréigfinn ar theach nimhe
119]  's gan fhaicsin dúnaidh Dé dhamh
120]  achd mé ar culaibh a comhladh.

121]  Éisdeacht le héanlaith nimhe
122]  is cuid don cheol ainglidhe
123]  na heoin is díoghadha dhe
124]  fíorragha ceoil na cruinne.

125]  Iomdha oirfideach eoin bhinn
126]  ag mac inghine Iaichim;
127]  nocha léir dá nglar-san guth
128]  nach sásfadh i bpéin peacach.

129]  Iomdha i n-Ifreann 'n-a aghaidh
130]  —ní dá gcur i gcomhraghain—
131]  guil agus ualla arda
132]  'ga bhfuil uadha ar ionnarba.

133]  Ifreann aitreabh na ndeamhan
134]  príosún daor an Dúileamhan
135]  —rochtain ilphian triall don tigh—
136]  imchian ó rian an ríchidh.

137]  Dá bhfeasdais fir an domhain
138]  sgéala Ifrinn orchradhaigh
139]  re a gclaisdin do ba cóir sgeinm
140]  dóibh is gan fhaicsin Ifeirn.

141]  Do badh neamh leis gach neach ann
142]  bás d'fhagháil is ní fhaghann;
143]  ní dul ní téarnamh is-tigh
144]  brugh gan éanbhrugh a aithghin.

145]  Beag gach guais achd a ghábhadh
146]  losgadh ann is iombádhadh
147]  smuail bleachta nach báidhfeadh loch
148]  sneachta nach tráighfeadh teasbhach.

149]  Aghaidh uirre anba an teidhm
150]  piasd a-tá ar tairsigh Ifeirnn
151]  dá bhfaiceadh í eadh radhairc
152]  gach fear ad-chí a chontabhairt.

153]  Brugh Ifreinn nár fhaice mé
154]  i gcéin uadh ná 'n-a fhoigse;
155]  Rí na ndúl cá chuin do-chear
156]  an dún i bhfuil go bhfaicear.

157]  Ní treise ar Dhia an duine tréan
158]  iná an bocht bhíos 'n-a fhíréan;
159]  ní le teann tiaghair ar neamh;
160]  fearr a hiarraidh go háilghean.

161]  Croidhe uiríseal umhal
162]  tig de duine d'ardughadh;
163]  'n-a luaighidheacht is lór d'fhear
164]  guaillidheacht ógh is aingeal.

165]  Beatha gan aois gan orchra
166]  dóibh so ar son a adhartha,
167]  sláinte gan fhoircheann d'fhearaibh
168]  fáilte choitcheann chairdeamhail.

169]  Mairg do thréigfeadh teach nimhe
170]  ar ar mbeathaidh mbréigei-ne;
171]  gá haird nach baoghal a-bhus?
172]  an saoghal is mairg mheallas.

Mairg.

173]  Nár mhealltar mi-se, a Mhuire,
174]  léir dom dhíon do dheaghguidhe;
175]  guidhe óghMhuire is lór linn,
176]  ógh as ghlórmhuire ghuidhim.

177]  Comhairle Muire móire
178]  do-ní mac na móróighe;
179]  ó treise san tigh neamhdha
180]  ní dhligh mei-se mímheanma.

181]  Ar gcomharg coitcheann do chuing
182]  ag Míchéal aingeal oruinn;
183]  is é crodh iarrfaithir air
184]  dol san ngrianchaithir nglórmhair.

Mairg.